Een monument op menselijke én bovenmenselijke schaal
Treptower Park ligt aan de oevers van de Spree in het zuidoosten van Berlijn, en op het eerste gezicht is het gewoon een aangenaam stadspark. Maar wie het door de kersenbloesemkade volgt naar de monumentale toegangspoort, wordt opgeslokt door een van de indrukwekkendste herdenkingsplaatsen van de Tweede Wereldoorlog op Europees grondgebied.
Het Sovjet-oorlogsmonument werd gebouwd in 1946-1949 in opdracht van de Sovjet-bezettingsautoriteiten ter herdenking van de 80.000 Sovjet-soldaten die bij de Slag om Berlijn in april-mei 1945 het leven lieten. Architecten Yakov Belopolsky en Lev Kerbel tekenden voor het ontwerp. De centrale as is 900 meter lang — je loopt over een verzonken laan langs twee geknield bij rode granietblokken gebukte beelden van Sovjet-vrouwen, omhoog naar het hoofdmonument.
De beelden en symboliek
Het monument bestaat uit drie delen. Aan het begin staan twee grote figuren van geknield treurende vrouwen, geflankeerd door driehoekige granieten vlaggen. Langs de centrale as liggen 16 sarcofaagblokken van witte Zweeds graniet, elk versierd met basreliëfs die scènes tonen uit de Sovjet-strijd — van de aanval op Stalingrad tot de bevrijding van concentratiekampen. Elke sarcofaag bevat een Russische inscriptie met citaten van Stalin (die later werden aangepast).
Aan het einde van de as staat het meest imposante beeld: een 12 meter hoge Sovjet-soldaat die een gered kind op zijn arm draagt en met zijn zwaard een geknakte swastika verbrijzelt. Het beeld staat op een voetstuk van 9 meter hoog — samen 21 meter. Binnenin het voetstuk is een kleine mozaïekzaal te bezichtigen. De schaal is duizelingwekkend: je voelt je werkelijk klein in dit ontwerp dat letterlijk bedoeld is om de overwinning der grootheid uit te drukken.
Hier liggen ook 7000 Sovjet-soldaten begraven in massagraven onder de grasvelden. Het is daarmee geen museum maar een echte begraafplaats.
Het park en de omgeving
Treptower Park is ook los van het monument de moeite waard. Het was oorspronkelijk ontworpen als volkspark in 1876-1888 door de stadstuinarchitect Gustav Meyer. Langs de Spree zijn picknickplekken, een boulevard met oude platanen en in de zomer een bootjesverhuur. Het park is een populaire uitvalsbasis voor Berlijners die willen fietsen langs de Spree naar Köpenick of naar de Insel der Jugend.
Neem de S-Bahn S8, S9, S45, S46 naar Treptower Park. Van het station is het 10 minuten lopen naar het monument — volg de borden. Het monument is gratis en altijd open. Zomers zijn er soms evenementen in het park; in de winter is het stil en extra sfeervol door de kale bomen.